{"id":505,"date":"2026-03-10T07:41:58","date_gmt":"2026-03-10T07:41:58","guid":{"rendered":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/?page_id=505"},"modified":"2026-03-11T13:21:16","modified_gmt":"2026-03-11T13:21:16","slug":"de-bouw-wielen-en-assen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/?page_id=505","title":{"rendered":"Wielen en assen"},"content":{"rendered":"\n

Via marktplaats was ik in het bezit gekomen aan een 110mm stuk St52 as. Met mijn lintzaag heb ik hiervan plakken gezaagd voor de wielen. Dit vormde het begin van de bouw van de Brutus.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
De ruwe plakken voor de wielen<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Op de draaibank heb ik de wielen op de draaibank gedraaid. Voor het draaien heb ik een paar goede wisselplaatjes aangeschaft. Dit bleek essentieel bij het draaien met een mooi eindresultaat. Bij het draaien kwam toch ook wel het nadeel van St52 naar voren en wel de behoorlijk lange spanen. De draaibank heb ik regelmatig moeten stopzetten omdat ik teveel last had van de lange spanen. Nadat de wielen vlak gedraaid waren heb ik de voorkamer uitgedraaid en het gat voor de as aangebracht. Nadat ik deze om ondermaat had gedraaid heb ik het gat geruimd. Dit gat heb ik gebruikt als referentie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Op de freesbank heb ik de gaten geboord. Hiervoor heb ik een opspanplaat gemaakt met in het midden een as. De opspanplaat heb ik vastgezet op de freestafel. Op de plaat kon ik het wiel fixeren met twee spanplaten.  Als eerste heb ik zo eerst de gaten voor de drijf- en koppelstang pennen gemaakt in alle wielen. Hiervoor heb ik de freestafel in X en Y richting vastgezet. De afstand tussen hart as en drijf en koppelstang pennen zijn hierdoor overal gelijk. De overige gaten die minder kritisch zijn heb ik daarna vervolgens aangebracht.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
De opspanplaat voor het boren van de gaten voor de drijf- en koppelstang pennen.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Een wiel met geboorde gaten<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Vervolgens heb ik in de draaibank ook een opspanhulpstuk gemaakt. Hiermee kon ik de wielen op de draaibank vastzetten en heb ik het profiel van de wielband ruw aangebracht. Het uiteindelijke profiel breng ik aan wanneer de wielen op de assen zitten.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Opspanhulpstuk voor het draaien van het ruwe wielprofiel<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Het ruwe wielprofiel<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wiel met contragewicht en koppelstang pen<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

De assen heb ik gehaald uit stukken rond 20 automatenstaal. De aseinden heb ik eerst ruw op maat gemaakt vanuit de drieklauw en aan de uiteinden heb ik een centerboorpunt aangebracht zodat ik de assen verder kon gaan bewerken tussen de centers. Tussen de centers heb ik de assen op maat gemaat voor bevestiging van de lagers en de wielen. De passing van lagers en wielen heb ik gemaakt voor verlijming met loctite.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Voordat de wielen op de assen zijn verlijmd, moesten eerst wel de wielaslagers worden aangebracht. De wielaslagering realiseer ik met kogellagers. De axle box, het blok tussn de schenen met daarin de as draaiende, maak ik van staal.<\/p>\n\n\n\n

De axle boxen heb ik op maat gemaat en heb ik de sleuven waarmee deze langs de scheenstukken bewegen op maat gemaakt. De gaten voor de plaats van de assen heb ik met de freesbank op de juiste positie aangebracht. Hiervoor heb ik de voor- en bovenzijde als referentie genomen. Eerst heb ik de gaten met een centerboor voorgeboord, vervolgens een gat van 11,5 geboord en vervolgens het gat geruimd. Dit gat heb ik aangebracht om als referentie te gebruiken voor het later uitdraaien van het gat voor de kogellagers.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Voor de vering heb ik vrij dikke veren genomen. In feite hoeft de vering niet veel te doen. Om eventueel later de vering nog sterker te maken heb ik drie pennen op de axle box gemaakt waaromheen een veer kan worden aangebracht. Nu maak ik gebruik van een enkele veer per axlebox.<\/p>\n\n\n\n

Nadat de wielaslagers klaar waren heb ik de assen in elkaar gezet en de wielen gekwarteerd. Hierbij moet volgens het boek van Martin Evans de rechter cilinder 90 graden voor lopen op de linker cilinder. De 90 graden is niet zo heel belangrijk, maar als de hoek tussen linker en rechter crankpin maar allemaal even groot zijn.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Volgens Martin Evans loopt de rechter cilinder 90 graden voor op de linker cilinder.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Om dit voor elkaar te krijgen heb ik de draaibank gebruikt. De complete as heb ik tussen de centers geplaatst en met een blokhaakje als aanslag en een stuk hoekstaal vastgezet op het kruissupport als aanslag heb ik de hoek tussen de pins 90 graden gekregen en door de opstelling niet te veranderen is de hoek tussen de pins voor iedere as gelijk.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Van de opstelling waarbij ik de aanslagen heb gebruikt heb ik helaas geen afbeelding gemaakt. Wel kan ik nog opmerken dat ik het eerste wiel op de werkbank met loctite in elkaar heb gezet en dat ik voor het aandrukken van het wiel tegen de flens van de as een veer heb gebruikt tussen de buitenrand van het tegencenter en het wiel. Hiermee kwam het wiel rechte op de as te zitten.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Via marktplaats was ik in het bezit gekomen aan een 110mm stuk St52 as. Met mijn lintzaag heb ik hiervan plakken gezaagd voor de wielen. Dit vormde het begin van de bouw van de Brutus. Op de draaibank heb ik de wielen op de draaibank gedraaid. Voor het draaien heb ik een paar goede wisselplaatjes aangeschaft. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":216,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-505","page","type-page","status-publish","hentry","no-featured-image"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=505"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":594,"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/505\/revisions\/594"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stoomcreatie.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}